HOV

اجرای HOV در جارکارتا برای حل معضل ترافیک

رانندگی در جاکارتا، پایتخت کشور اندونزی مانند سایر شهرهای بزرگ در ساعات شلوغی یک کابوس است. در این شهر روزانه ۹.۶ میلیون جمعیت به محل‌کار می روند این تعداد جمعیت به اضافه ۳.۵ میلیون جمعیتی که از اطراف شهر با اتوبوس یا ماشین در جاکارتا رفت و آمد می‌کنند باعث ترافیک سنگین در شهر می‌شود. تحقیقات انجام شده نشان می‌د‌هد که جاکارتا بدترین ترافیک را در دنیا دارد. رانندگان جاکارتا بخش قابل توجهی از زندگی خود را در ترافیک می‌گذرانند. در این مطلب به راهکار HOV برای حل معضل ترافیک در شهر جاکارتا می‌پردازیم.

در سال ۲۰۰۳ برای اولین بار «سه در یک» خط وسایل پر تراکم (HOV) راه اندازی شد. این قانون ماشین‌های تک سرنشین را ملزم کرد تا از ۷ تا ۱۰ صبح و از ۴ تا ۷ بعدازظهر در جاده اصلی منطقه تجاری جاکارتا سه نفر را با خود همراه کنند.

رما ان هاروارد، پروفسور هاروارد طی مطالعات خود در جنوب شرقی آسیا گفت: «با وجود HOV همچنان در این منطقه ترافیک سنگین است و مردم هنوز تاثیر HOV را به طور محسوس درک نکرده‌اند.»

در این خصوص جنجال‌هایی درمورد جکی‌ها ایجاد شد. جکی‌ها افرادی هستند که در محیط های خارج از طرح می‌ایستند و از خودروهای تک سرنشین پولی دریافت می‌کنند تا به محدوده‌ای در یک منطقه‌ وارد شوند.

بسیاری براین باور بودند که این سیاست بی تاثیر است و باز کردن محدوده آن منطقه به روان شدن ترافیک کمک می‌کند. اما به تازگی تحقیقاتی در ژورنال علمی منتشر شده است که دراین تحقیق دریافتند برعکس این نظر حقیقت دارد چون محققان MIT دریافتند در آوریل ۲۰۱۶  وقتی HOV حذف شد، وضعیت ترافیک در جاکارتا وخیم شد.

برای جمع آوری داده در مورد ترافیک، آن‌ها از api گوگل مپ استفاده کردند. به این صورت که توسط این نقشه سرعت رانندگی در لحظه در دو جاده محدود شده و برخی جاده‌های محدود نشده را مورد بررسی قرار می‌دهند. آن‌ها داده‌های سرعت ماشین در ترافیک، هر ۱۰ دقیقه یک بار در ۲۴ ساعت و ثبت ترافیک‌های در لحظه توسط کاربران گوشی‌های هوشمند اندروید را حساب کردند. آن‌ها داده‌های ابتدایی قبل و بعد از حذف سیاست ماشین اشتراکی را جمع آوری کردند. معیار آن‌ها تاخیر در ترافیک-دقیقه بر کیلومتری بود که هرکس باید منتظر باشد.

در جاده‌های محدود نشده تاخیر رانندگان در ترافیک از ۲.۱ دقیقه بر کیلومتر به ۳.۱ دقیقه به کیلومتر در ساعت شلوغی صبح‌ها و از ۲.۸ دقیقه بر کیلومتر به ۵.۳ دقیقه بر کیلومتر در ساعات شلوغی بعدازظهرها افزایش یافت. (تاخیر در ترافیک لس آنجلس فقط ۰.۷ دقیقه بر کیلومتر است)

هانا یکی از محققان MIT می‌گوید: «این بدین معناست که با اینکه مردم فکر می‌کنند همه سعی در دور زدن قانون دارند اما این ممانعت از قانون در سطح بزرگی نیست و این سیاست بسیار مهم است. HOV به صورت غافلگیرانه‌ای مردم را به اشتراک گذاری ماشین ترغیب می‌کند و ماشین‌های کمتری در جاده‌ها میبنیم که بر ترافیک و آلودگی هوا و خیلی چیزهای دیگر تاثیر دارد.»

با حمل و نقل اشتراکی ۱۰ هزار ماشین از سطح شهر نیویورک جمع آوری می‌شود.

کریندلر نویسنده معتقد است یافته‌های آن‌ها درمورد HOV در جاکارتا ممکن است قابل تعمیم به سایر شهرها نباشد. به عنوان مثال سیاست محدودیت جاده‌ها مانند شهرهای دیگر یک یا دو خط نیست.

اولین بار این طرح در واشنگتن دی سی در دهه هفتاد اجرایی شد هم اکنون HOV در حداقل ۲۷ شهر آمریکا وجود دارد. آمستردام اولین شهر اروپایی بود که در ۱۹۹۳ خیلی کوتاه خطوط HOV را تجربه کرد. اسپانیا در سال ۱۹۹۵ این خطوط را ایجاد کرد. استکلهم، سوئد و بندر تورندهایم در کشور نروژ، شهر لیدز، بریستول، بیرمنگام و بردفورد همه خطوط HOV را ایجاد کردند.

به تازگی بسیاری از شهرها سیاست دیگری از ماشین اشتراکی را تجربه می کنند. در واشنگتن، بیرمنگام، آلاباما، اتلانتا و جورجیا به مدت چند ماه هر روز مبلغ اندکی به صورت تشویقی به راننده‌ها پرداخت می‌شد تا ماشین خود را به اشتراک بگذارند و این به یک عادت بدل شد. پورتلند و ارگان برای رانندگانی که ماشین خود را به اشتراک می‌گذارند پارکینگ‌های مطلوب ایجاد کردند. لس آنجلس برای اتصال راننده و مسافر اپلیکیشنی ارائه کرد.

سیاست‌های گذشته ماشین اشتراکی جاکارتا ممکن است مدل مناسبی برای تمام شهرها نباشد اما هانا فکر می‌کند هنوز می‌توان از مطالعات آن‌ها درس‌هایی فرا گرفت. او می‌گوید: «آن‌چیزی که من را امیدوار می‌کند این است که ما مدارکی در مورد این سیاست‌ها ارائه دادیم تا نشان دهیم با وجود اینکه برای آغاز این طرح جنجال‌های بسیاری ایجاد شد اما تمام طرح بی‌فایده و دیوانگی نیست.»

شاخص‌های آلودگی هوا

گازهای موثر در آلودگی هوا را بشناسیم

اگر به تابلوهای سنجش آلودگی هوا در میادین تهران توجه کرده باشید کلمه‌های عجیب و غریب و گاه مشابه‌ای را می‌بینید. معنی شاخص‌های آلودگی هوا چیست و هر کدام چقدر برای ما ضرر دارند؟

مونواکسید کربن

منواکسیدکربن گازی بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌مزه است که هیچ اثر تحریکی ندارد. نام این گاز را بیشتر در اخبار حوادث می شنویم که افراد در اثر استشاق آن فوت کردند. به  این گاز  قاتل خاموش هم گفته و در اثر سوخت ناقص مواد آلی ایجاد می‌شود.

اگزوز اتومبیل‌ها، دودکش کارخانجات، دود حاصل از سوختن زغال، آتش‌سوزی‌ها، گازهای خانگی و فرآورده‌های نفتی منابع تولید این گاز هستند. دود اتومبیل حاوی ۷ درصد و بخاری نفت‌سوز ۵ درصد منواکسیدکربن است.

بر اثراستنشاق این گاز، فرد دچار اختلالات قلبی و عروقی،  انفارکتوس، اختلال در ریتم قلب، اختلال در کبد، ایجاد سردرد و سرگیجه و بروز حالات بیهوشی می‌شود و  در نهایت به حالت اغما فرو می‌رود. منواکسیدکربن بر روی دستگاه تنفسی فرد نیز اثرگذار است و حالاتی مانند خفگی در او ایجاد می‌کند. اما مهمترین مسئله‌ای که در اثر مسمومیت با این گاز ایجاد می‌شود، نارسایی ریه است.

اكسیدهای ازت (Nox)

NO گازيست بی‌رنگ و بی‌بو و یکی از شاخص‌های آلودگی هوا است و از نظر فيزيولوژيكي محرك مجاري تنفسي و سمي است.

اما این گاز در هوا چه تاثیری بر انسان دارد؟ ميزان مت هموگلوبين در خون بطور طبيعي بين صفر تا ۸ درصد است. این گاز غلظت آن را به ۱۰ تا ۱۵ درصد هموگلوبين می‌رساند و باعث بروز علائمي مانند تنگي نفس، سردرد شدید، خستگی،گیجی و کما می‌شود. N2O به عنوان گاز گلخانه‌ای در گرمايش زمين موثر است.

دی اکسید گوگرد

بیش از ۸۰ درصد اکسیدهای گوگرد به دست ما و در جریان احتراق سوخت‌های فسیلی تولید می‌شود. از این مقدار سهم نیروگاه‌های تولید برق ۸۵ درصد و سهم خودروها ۲ درصد است.

با تنفس این گاز مشکلات تنفسي، كاهش سيستم دفاعي ريه‌ها و تشديد بيماري‌هاي قلبي به سراغمان می‌آید. این گاز همچنین يكي از عوامل باران‌هاي اسيدي است.

ذرات معلق یا PM

ذرات معلق، از اسیدها، مواد شیمایی آلی، فلزات یا خاک تشکیل شده و به دو دسته درشت و ریز تقسیم می‌شوند.

ذرات درشت قابل استنشاق (PM 10) در  صنایعی مانند ساختمان‌سازی، خودروسازی و کاغذسازی که تولید کننده غبار هستند، یافت می‌شوند و قطرشان بزرگتر از ۲٫۵ میکرون و کوچکتر از ۱۰ میکرون است.

۲-ذرات ریز (PM 2.5 معلق در دود و مه‌دود هستند و قطرشان ۲٫۵ میکرون یا کمتر است. این ذرات از طریق آتش‌سوزی‌های جنگلی یا گازهای خروجی از نیروگاه‌ها، صنایع و خودروها وارد هوا می‌شوند.

اندازه این ذرات با میزان آسیب‌رسانیشان به سلامت انسان ارتباط مستقیم دارد. ذرات معلقی که قطرشان ۱۰ میکرون یا کمتر است، خطر بیشتری برای سلامت دارند، زیرا عموما می‌توانند از بینی و گلو بگذرند و به عمق ریه‌ها و حتی گاهی به جریان خون وارد شوند. استنشاق این ذرات می‌‌تواند بر قلب و ریه‌‌ها اثر بگذارد و پیامدهای بهداشتی وخیمی ایجاد کند.

در کل این ذرات باعث مرگ زودرس  افراد مبتلا به بیماری قلبی و ریوی می‌شود. افراد آسیب پذیر با استشاق ذرات معلق دچار حملات قلبی، اختلال ریتم ضربان قلب، تشدید بیماری آسم، کاهش کارکرد ریوی و  افزایش علائم تنفسی مانند تحریک مجاری هوایی، سرفه و اشکال در نفس کشیدن می‌شوند.

به همین دلیل در زمانی که میزان ذرات معلق از حدی فراتر می‌رود، افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و ریوی، کودکان و سالمندان باید از فعالیت‌های هوازی خودداری کنند. البته افراد سالم هم در هنگام قرار گرفتن در معرض میزان‌ بالای این ذرات آلاینده ممکن است به طور گذرا دچار علائم تنفسی شوند.

سرب

۸۰ الی۹۰ درصد از سرب موجود در محيط، حاصل احتراق بنزين سرب‌دار است. در ایران پس از حذف بنزین حاوی سرب ، میزان سرب هوا کاهش بسیار چشمگیری داشته است.

سرب در هوای آلوده باعث اختلال بیوسنتز هموگلوبین و کم خونی، افزایش فشارخون، آسیب کلیه،سقط جنین و نارسی نوزاد، اختلال سیستم عصبی، آسیب مغز، ناباروری مردان،کاهش قدرت یادگیری در بچه ها،اختلالات رفتاری در بچه ها مانند پرخاشگری و بیش فعالی می‌شود. سرب از راه جفت وارد بدن جنین می‌شود و  آسیب جدی به سیستم عصبی و مغز جنین وارد می‌کند.

ازن

از جمله اثرات مضر اين آلاينده بر سلامتي انسان، سوزش چشم‌ و ريه‌ها است. در روزهايي‌كه این آلاینده در هوا غلظت بالايي دارد، حملات آسم نیزافزایش می‌یابد. ازن موجود در هوا آسيب‌هاي شديدي به كودكان، افراد سالخورده و افراد داراي ناراحتي تنفسي وارد مي‌كند. ازن همچنين موجب كاهش بازدهي محصولات كشاورزي و از بين رفتن جنگل‌ها و اكوسيستم گياهي مي‌شود.

از میان منابع گوناگون انتشار، خودروها عامل انتشار ۷۵درصد از ذرات معلق (مهمترین آلاینده های هوای تهران)، ۹۵ درصد منواكسید كربن و ۶۰ درصد اكسیدهای ازت هستند.

هوا «خودش» به داد «خودش» رسید!

هفته پیش در حالی گذشت که تهران نفس نداشت. مدارس سه روز تعطیل شد و هرکدام از مسئولان تقصیر را گردن دیگری می‌انداخت تا بالاخره هوا خودش به داد خود و مردم رسید و از ابتدای آذر بارش برف و باران در تهران و شهرهای دیگر آغاز شد. در عین حال مجلس شورای اسلامی که از ابتدای مهرماه با تصویب لایحه هوای پاک تصمیم داشت تا در امر پاکیزگی هوا تسریع  ایجاد کند، در کمال ناباوری فقط کلیات این لایحه را تصویب کرد و با اینکه هوای تهران و شهرهای بزرگ در وضعیت نامطلوب بود، برای بررسی بیشتر در دستور کار کمیسیون کشاورزی قرار گرفت و دیگر خبری از آن نشد.

احمد علی کیخا نماینده زابل در گفتگو با خبرنگار می‌بریم درخصوص لایحه هوای پاک گفت: «برای رفع آلودگی هوا ما مشکل قانون نداریم و اصل ۵۰ قانون اساسی برای مردم و دستگاه‌های اجرایی کافیست اما در بررسی‌ها تغییرات زیادی می‌دهند و با آنچه که دولت کارشناسی کرده است، فاصله می‌گیرد و این اصلا خوب نیست.»

کیخا با اشاره به محتوای اصل ۵۰ قانون اساسی بیان کرد:  براساس این اصل هرگونه تخریب و آلودگی غیرقابل جبران  ممنوع است و این قانون کافیست تا هر فعالیتی که چه شهروندان و چه دستگاه‌های دولتی خلافی انجام داند و باعث آلودگی شدند، دستگاه قضا با متخلفین برخورد کند.»

نماینده زابل معتقد است نوع نگاه به مدیریت آلودگی هوا باید تغییر کند و اصلاح شود و از شعار به ورطه عمل بیاید.

در خصوص موتورسیکلت‌های دودزا نیز کیخا گفت:« اگر اعلام می‌شود که موتورها از عوامل اصلی آلودگی هوا هستند، مسئولین مدیریت شهری باید پاسخگو باشند که برای جایگزینی این موتور سیکلت‌ها چه اقداماتی انجام دادند. خانم ابتکار گفتند این نوع موتورها تولید نخواهد شد اما به هر حال مجموعه مدیریت توسعه شهر تهران در ارتباط با دلایل آلودگی  دقت نظر داشته باشند و برای هرکدام از این موارد نسخه درمانی خاص خودشان را درنظر بگیرند و دستگاه‌ها هماهنگی‌های لازم را با هم داشته باشند.»

حال پس از گذشت سه هفته اول آذر در صحن علنی  مجلس علی محمد شاعری ، رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس ‌شورای اسلامی از بررسی لایحه هوای پاک با حضور لاریجانی، روسای کمیسیون های انرژی، صنایع و معادن، رئیس مرکز پژوهش های مجلس و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خبر داد.

در پی این خبر، دوم آذر در جلسه‌ای با حضور  علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی،  کاظم جلالی رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، معصومه ابتکار رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست و برخی از معاونان این سازمان، معاونان وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس و تعدادی از نمایندگان کمیسیون های کشاورزی، آب و منابع طبیعی و صنایع و معادن این مورد بررسی قرار گفت. دراین جلسه در خصوص معافیت خودروهای شخصی و دولتی تا دو سال از انجام معاینه فنی،ضرورت اعطای تسهیلات ارزان قیمت برای جایگزین خودروهای فرسوده، معافیت از پرداخت مالیات برای واردکننده‌های خودروهای برقی، تعیین تکلیف سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزیر صنعت برای حدود مجاز انتشار آلاینده‌های هوا صحبت‌هایی شد.

قرار است ادامه بررسی لایحه هوای پاک در جلسات بعدی مورد ارزیابی قرار گیرد.

خبرنگار می‌بریم نیز پیگیر تصویت و اخبار مربوط به این لایحه خواهد بود.

لایحه هوای پاک تصویب شد، این لایحه هوا را پاک می‌کند؟

هفته گذشته در صحن علنی مجلس کلیات لایحه هوای پاک به تصویب نمایندگان رسید. لایحه هوای پاک، لایحه‌ای است که سال گذشته به مجلس فرستاده شد اما از مجلس نهم جا ماند و در مجلس دهم مورد بررسی قرار گرفت و به تصویب هم رسید. این لایحه به گفته محمد محمودی نماینده شهریار نقاط ضعف موجود در بخش فروش خودرو و کنترل خودروها و نظارت را برطرف کرده است.

معصومه ابتکار رئیس سازمان محیط زیست  در دفاع از این لایحه در صحن علنی مجلس گفت:« لایحه «هوای پاک» براساس سیاست‌های کلی نظام در محیط زیست تنظیم شده است. موضوع آلودگی هوا، تمام مردم ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهد. کشور به دلایل طبیعی و عوارضی مثل گرد و غبار و دلایل صنعتی و شهری، بخش عمده جمعیت‌اش در معرض آلودگی هوا قرار دارد.»

رئیس سازمان محیط زیست اظهار کرد: «باید قوانین ۲۰ سال پیش آلودگی هوا را روزآمد کنیم. زیرا بعضی از موارد آلودگی هوا مثل گرد و غبار به عنوان یک مسئله مهم، جزء مشکلات جدید است.»

محمودی در خصوص جزيیات این لایحه به خبرنگار وبلاگ می‌بریم می‌گوید: «در بحث محیط زیست و مقابله با آلوده کننده‌ها دولت احساس کرد نقاط ضعفی وجود دارد که باید رفع شود به همین دلیل  این لایحه را به صورت مفید و مختصر به مجلس ارائه کرد که رای آورد. بحث دیگر تمرکز بر این است تا وسایلی که باعث تشدید آلودگی می‌شوند را خلاف قانون بدانیم و آن‌ها را متوقف کنیم.»

به همین سبب در صحن علنی مجلس در بررسی جزئیات لایحه هوای پاک، با ماده ۳ این لایحه با ۱۳۵رأی موافق،  ۴۵ رأی مخالف و ۶ رأی ممتنع از مجموع ۲۵۱نماینده حاضر در صحن موافقت شد تا بر اساس آن سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت کشور مسئول تعیین محدودیت‌های زمانی و مکانی در موقع بروز آلودگی هوا در کشور شدند.

ماده ۳ لایحه هوای پاک

در مواقع اضطرار، سازمان با همکاری وزارت کشور و تصویب هیات وزیران ممنوعیت‌ها یا محدودیت‌های موقت زمانی، مکانی و نوعی را  برای پیشگیری از اثرات زیانبار و مقابله با منابع آلوده‌کننده هوا برقرار نموده و بلافاصله مراتب را از طریق رسانه‌های همگانی، به‌اطلاع عموم می‌رساند. با برطرف شدن شرایط اضطراری و کاهش آلودگی هوا، سازمان نسبت به رفع ممنوعیت و محدودیت برقرار شده، اقدام و مراتب را به نحو مقتضی به عموم اطلاع می‌دهد.

بر اساس تبصره ۱ این ماده میزان و نحوه جریمه نقدی و توقف واحدهای مشمول متمرد از دستور سازمان و دارندگان وسایل نقلیه موتوری که وارد محدوده ممنوعه می‌شوند بنابر پیشنهاد مشترک سازمان و ‌نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به تصویب مجلس شورای اسلامی می‌رسد.

براساس تبصره ۲ این ماده در این شرایط تمامی دستگاهها و ارگان‌های ذی‌ربط در محدوده ضوابط قانونی موظف به همکاری و رعایت  الزامات اعلامی سازمان می‌باشند. مسؤولان و مدیران مستنکف از این حکم، مشمول ماده(۵۷۶) قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم- تعزیرات) می‌گردند.

بر اساس تبصره ۳ این ماده سازمان موظف است آیین‌نامه اجرائی مدیریت شرایط اضطرار و به‌روزرسانی آن را با همکاری وزارتخانه‌های  بهداشت، درمان و آموزش پزشکی،‌ کشور، صنعت، معدن و تجارت و ‌نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تهیه  کند و حداکثر شش‌ماه پس از ابلاغ این قانون به‌تصویب هیأت وزیران برساند.

این خبر در حال تکمیل است زیرا  این لایحه جهت برخی تغییرات در نحوه نگارش به کمیسیون کشاورزی ارجاع داده شده است و به زودی در صحن علنی مجلس  مورد بررسی قرار می‌گیرد.