Carpooling ، همسفری یا اشتراک خودرو چه مفهومی دارند؟

Carpooling یا Ride sharing که در فارسی به  هم پیمانی، سفر اشتراکی یا همسفری هم معروف است در حقیقت فلسفه‌ای برای به اشتراک گذاری ماشین است تا همیشه بیشتر از یک نفر با یک ماشین رفت و آمد کند.

این روش زیرمجموعه‌ای از شیوه‌های مدیریت تقاضای سفر است که به جای تاکید بر افزایش ظرفیت خیابان‌ها و اتوبان‌ها بر استفاده از ظرفیت زیرساخت‌های متحرک موجود توجه دارد.

در هم‌پیمایی، افرادی که محل زندگی و کار آنها در یک محدوده واقع شده است، از طریق وب‌سایت‌ها و سامانه‌های اطلاع‌رسانی یکدیگر را پیدا می‌کنند و با هم قرار می‌گذارند که با یک وسیله نقلیه شخصی تردد کنند و همه افراد هر روز با خودروی شخصی جداگانه سفر نکنند. هم‌پیمایی مبتنی بر وجود سرمایه اجتماعی و روحیه مشارکت و همکاری و در نهایت بهره‌مندی از صرفه‌جویی اقتصادی برای طرفین استفاده‌کننده از خودروی اشتراکی است.

تاریخچه همسفری

همسفری (carpool) به معنای توافقی بین راننده و مسافر جهت اشتراک گذاری خودرو در سفرهای مشترکی چون رفتن به محل کار یا مسافرت آخر هفته برای صرفه جویی در هزینه و وقت است.  تاریخچه همسفری به جنگ جهانی دوم در آمریکا باز می گردد. در آن زمان بنزین منبع حیاتی به شمار می‌رفت و همسفری یکی از تاکتیک های صرفه جویی شد. در دهه ی ۷۰ میلادی با افزایش قیمت نفت در جهان اشتراک گذاری سفر برای صرفه در هزینه رونق گرفت.

در کشورهای مختلفی چون آمریکا، کانادا، استرالیا و نیوزیلند و بسیاری کشورهای اروپایی جهت کاهش ترافیک و آلودگی هوا، خطوط ویژه ای برای خودروهای غیر تک سرنشین به نام خط همسفری (carpool lane، high-occupancy vehicle lane) در نظر گرفته می‌شود. صرفه جویی در وقت یکی از انگیزه های استفاده از این خطوط ویژه در ساعات پر ترافیک است.

مزایای همسفری

با بهره گیری بیش از یک فرد از یک وسیله حمل و نقل بسیاری از هزینه‌های سفر فرد مانند بنزین، عوارض و استرس رانندگی کاهش می یابد. کارپولینگ همچنین دوستدار طبیعت است و باعث کاهش نشر کربن و ترافیک می‌شود و حتی احتیاج به جای پارک را هم کم می‌کند.

در سال ۲۰۰۹ این سیستم ۴۳.۵ درصد از تمام سفرها و ۱۰ درصد سفرهای رفت و برگشت را در آمریکا شامل می‌شد. اکثر سفرها ( بالای ۶۰ درصد) به اشتراک گذاری ماشین توسط خانواده‌ها برنامه ریزی شده بود.

همسفری از نوع کارمندی

سامانه همسفری در میان کارمندانی که محل کارشان نزدیک به یکدیگر است یا افرادی که نزدیک به یکدیگر زندگی می‌کنند، محبوبیت بیشتری دارد. به اشتراک گذاری ماشین با هزینه های عملیاتی حمل و نقل نیز رابطه دارد. این هزینه‌ها مانند قیمت گاز و مسیر رفت و آمد است. البته در این سیستم سرمایه‌های اجتماعی مانند زمان با هم بودن، صرف وقت برای خوردن و آشامیدن نیز مدنظر قرار می‌گیرد به اشتراک گذاری ماشین میان افرادی که بسیاری از زمان خود را صرف کار می‌کنند، کارمندان قدیمی و خانه ‌دارها از محبوبیت کمتری برخوردار است.

همسفری چگونه عمل می کند

راننده‌ها و مسافران به روش‌های مختلف جستجو می‌کنند. بعد از یافتن یک هم مسیر، برای جزئیات هماهنگی‌های سفرشان باهم ارتباط برقرار می‌کنند. برسر قیمت‌ها و ملاقات و فضایی برای چمدان‌ها با هم به توافق می‌رسند. سرانجام آن‌ها یکدیگر را ملاقات می‌کنند و براساس برنامه ریزیشان سفر خود را آغاز می‌کنند.

به اشتراک گذاری ماشین برای رفت و آمدهای کوتاه پیاده سازی شده اما برای سفرهای طولانی به شدت مورد استقبال قرار گرفته است. در سفرهای طولانی مدت برای مسافران بسیار معمول است که برای بخشی از مسیر خود به ماشین احتیاج داشته باشند و مشارکت فقط در حدی باشد که آن‌ها سفر می‌کنند. این قابلیت به اشتراک گذاری ماشین امکان انعطاف پذیری بیشتر را می‌دهد تا افراد بیشتری در این سیستم سهیم باشند و پول بیشتری پس انداز می‌شود.

سامانه‌های همسفری آنلاین

برخی از سیستم‌های به اشتراک گذاری ماشین هم اکنون به صورت آنلاین در بازارهای اینترنتی یا وبسایت‌ها این اجازه را می دهند تا هم مسیران خود را پیدا کنند. مانند بسیاری از برنامه‌های حمل و نقل این سیستم هم بر پایه اعتماد بنا شده است این اعتماد مانند رتبه‌بندی کاربران، ایجاد تجربه بهینه برای کاربران است تا ایجاد سیستم به اشتراک گذاری ماشین توسط بسیاری از رسانه‌ها مانند شبکه اجتماعی، وبسایت‌های عمومی، اپلیکیشن‌های گوشی‌های هوشمند صورت بگیرد.

برنامه‌های افزایش هم مسیری

بسیاری از شرکت‌ها و مقامات محلی برنامه‌هایی را جهت افزایش سطح سیستم به اشتراک گذاری خودرو معرفی کردند.

در تلاش برای کاهش ترافیک و تشویق به استفاده از سیستم به اشتراک گذاری ماشین بسیاری از کشورها HOV را معرفی کردند. HOV با کاهش زمان سفر و هزینه می‌تواند انگیزه عملی قوی را برای سیستم‌های اشتراک گذاری ماشین ایجاد کند. در بعضی از کشورها رزور جای پارک برای کسی که ماشین را به اشتراک می گذارد، کار معمولی است.

در سال ۲۰۱۱ سازمانی به نام Greenxc کمپینی برای تشویق دیگران برای استفاده از این سیستم به راه انداخت. به اشتراک گذاشتن ماشین‌ها توسط خیریه‌ای در انگلستان به نام کارپلاس رواج یافت. کارپلاس توسط حمل و نقل برای لندن (transport for london) پشتیبانی می‌شود. حمل و نقل برای لندن ابتکار عمل دولت بریتانیا برای کاهش ازدحام، فشار پارکینگ و کاهش ترافیک و الودگی هوا در لندن است.

مجارستان دشمن کارپول

به هرحال همه کشورها به این نگاه مثبت وجود ندارد. در مجارستان جابجایی افراد جریمه مالیاتی دارد. مگر اینکه راننده گواهیناهه رانندگی داشته و مالیات خود را پرداخت کرده باشد. در سال ۲۰۱۱ در پی این سخت گیری‌ها برخی از مردم که به عنوان مسافر در وب سایت کارپولینگ به دنبال راننده بودند، توسط ماموران مالیاتی جریمه شدند. در ۱۹ مارس ۲۰۱۲ اندر اسپالر عضو پارلمان مجارستان به خاطر اینکه گفته بود کارپولینگ باید به جای جریمه تایید شود استیضاح شد.

فرهنگ کسب درآمد از کارپول

سیستم به اشتراک گذاری ماشین معمولا به این معناست که مخارج میان سرنشینان (مسافر و راننده) به صورت مساوی تقسیم می‌شود. راننده سعی نمیکند پولی به دست آورد بلکه میخواهد با بعضی از مردم این قیمت را به اشتراک بگذارد. مخارج تقسیم شده اساسا شامل بنزین و عوارض است. اما گر بخواهیم استهلاک وسیله حمل و نقل، بیمه و مالیاتی که قرار است توسط راننده پرداخت شود را حساب کنیم،مبلغی حدود یک دلار بر مایل می‌شود. معمولا کرایه از جانب راننده تعیین و توسط مسافر تایید می‌شود. ان‌ها قبل از شروع سفر بر سر این مورد به توافق می‌رسند.

نسل دوم این پلتفرم ها طوری طراحی شده اند تا مسافران توسط گوشی‌های هوشمند خود سفرهای شهری را در زمان مناسب مدیریت کنند. این پلتفرم ها این امکان را ایجاد می‌کنند تا صندلی‌های خالی وسایل نقلیه اشغال شوندو مسافران را در طول مسیر جمع آوری و ارائه کنند. این سیستم به طور اتوماتیک قیمت منصفانه سفر را ارائه می‌کند. به هر مسافر این اجازه را می‌ٔدهد تا کرایه منصفانه را براساس سودی که به خاطر استفاده از وسیله نقلیه به دست می‌آید و متناسب با مسیری که با افراد دیگر به اشتراک می‌گذارد، را بپردازد.